Ngành Du lịch đến năm 2020: Cần 870.000 nhân sự trực tiếp

Đây là con số được đưa ra trong hội thảo phát triển nguồn nhân lực ngành du lịch VN chất lượng cao trong thời kỳ hội nhập ASEAN diễn ra ngày 9/12 vừa qua.

Hội thảo do Hiệp hội Đào tạo du lịch VN phối hợp với Sở Du lịch TP.HCM tổ chức nhằm đánh giá toàn diện những vấn đề về nhân lực ngành du lịch, bao gồm thực trạng đào tạo cho đến khả năng cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập quốc tế với cả cơ hội lẫn thách thức.

43% lao động được đào tạo chuyên môn nghiệp vụ về du lịch

Theo số liệu từ Tổng cục Du lịch, ngành Du lịch trong giai đoạn 2016-2020 có tốc độ tăng trưởng 7%/năm, ước tính cần đến 870.000 nhân lực làm việc trực tiếp, cao gấp 2-3 lần so với ngành trọng điểm khác (giáo dục, y tế, tài chính…).

Ngành Du lịch đến năm 2020: Cần 870.000 nhân sự trực tiếp

Cũng theo số liệu từ Viện nghiên cứu phát triển du lịch (Tổng cục Du lịch), mỗi năm ngành này cần 40.000 lao động, trong khi đó số sinh viên tốt nghiệp ở các cơ sở đào tạo nghiệp vụ du lịch ra trường chỉ khoảng 15.000 người (hơn 12% có trình độ ĐH, CĐ). Riêng TP.HCM, theo số liệu từ Sở Du lịch TP.HCM, mỗi năm thành phố cần khoảng 21.600 lao động khối ngành dịch vụ cho đến năm 2020.

Về cơ cấu theo trình độ đào tạo của nhân lực ngành du lịch nước ta, GS-TS Đào Mạnh Hùng, Chủ tịch Hiệp hội đào tạo du lịch VN, nhận định đang xảy ra tình trạng mất cân đối. Cụ thể, lao động được đào tạo chuyên môn nghiệp vụ về du lịch chỉ chiếm 43%. Trong đó, 9,7% lao động trực tiếp của ngành du lịch đạt trình độ ĐH và trên ĐH; 51% lao động đạt trình độ sơ cấp đến CĐ và có đến gần 40% trình độ dưới sơ cấp. Mặc dù chiếm tỷ lệ lớn trong nhân lực trực tiếp nhưng nhân viên phục vụ lại có trình độ đào tạo thấp, hiểu biết về văn hóa, xã hội và văn minh giao tiếp hạn chế.

Thiếu chuyên nghiệp trong đào tạo, lao động ngành Du lịch dễ thất thế ngay trên sân nhà

Ông Đoàn Mạnh Cương, Vụ Đào tạo (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) nhận định khâu đào tạo nhân sự ngành du lịch tại Việt Nam còn thiếu tính chuyên nghiệp, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng đào tạo.
Cụ thể, nhiều cơ sở đào tạo, trường lớp vẫn mở ra ồ ạt trong khi điều kiện về nguồn lực con người, chương trình, phương pháp giảng dạy và cơ sở vật chất còn chưa đảm bảo. Sự phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo thực hành còn yếu. Không ít giảng viên đang tham gia giảng dạy về du lịch tốt nghiệp từ các ngành khác thuộc khối kinh tế và khoa học xã hội nhân văn. Ngoài ra, trình độ ngoại ngữ, phương pháp sư phạm cũng là hạn chế của một bộ phận giảng viên hiện nay.

Bởi vậy, trong cuộc khảo sát đối với 100 sinh viên khoa Du lịch Trường ĐH Khánh Hòa vào tháng 11 vừa qua về đánh giá những khó khăn của sinh viên trong việc lĩnh hội kỹ năng mềm, có 28% sinh viên cho rằng không có giảng viên và chương trình đào tạo phù hợp, 34% không có môi trường để rèn luyện.

Sự cạnh tranh về việc làm trong bối cảnh hội nhập quốc tế khiến cho những lao động thiếu năng lực của nước ta đánh mất cơ hội vào tay lao động nước ngoài có trình độ là nhận định của Thạc sĩ Nguyễn Thị An, khoa Du lịch Trường ĐH Khánh Hòa.

Trong khi các nước láng giềng (Thái Lan, Singapore hoặc Malaysia) đã xây dựng một hệ thống bậc đào tạo tương đồng tạo điều kiện cho sự dịch chuyển lao động giữa những quốc gia này thì các trường đào tạo nhân lực du lịch trong nước hiện vẫn loay hoay không biết nên đào tạo theo hướng nào với 3 tiêu chuẩn về trình độ nghề đang tồn tại. Nếu VN không có tiêu chuẩn kỹ năng chung, đồng bộ với các nước thì sinh viên ra trường sẽ khó cạnh tranh với sinh viên các nước khác.

Thạc sĩ Nguyễn Thị An nhấn mạnh: “Thách thức lớn nhất của ngành du lịch VN là sự chuyên nghiệp của đội ngũ bao gồm: tác phong, thái độ phục vụ, kỹ năng nghiệp vụ, trình độ ngoại ngữ, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm cộng đồng. Để vượt qua thách thức này, điều then chốt là cần đào tạo nhân lực có chất lượng cao cả về kỹ năng nghề và ý thức lao động”.